امتیازدهی به این مطلب

مصاحبه آزمون دکتری ، در سال های اخیر موج شرکت در آزمون های تحصیلات تکمیلی شدت یافته است و بسیاری از داوطلبان پس از ناکامی در این آزمون ها، برای جلای وطن و رویای تحصیل در آن سوی آب ها اقدام می کنند. در این میان حوزه های تصمیم گیری در آموزش عالی تصمیمات جدی را برای گسترش دوره های تحصیلات تکمیلی و به ویژه دوره دکتری گرفته اند این گزارش به گوشه ای از مشکلات روند ورود به دوره دکتری در دانشگاهها می پردازد. برگزاری کنکور نیمه متمرکز برای دوره دکتری در دانشگاه های دولتی، برگزاری آزمون تستی برای اولین بار در دوره دکتری دانشگاه آزاد، آزادسازی ظرفیت اساتید برای جذب دانشجوی دکتری از سوی وزارت علوم از جمله تصمیمات این حوزه بود. آزمون های دکتری در کشور از دو بخش کتبی و مصاحبه تشکیل شده اند که مصاحبه اهمیت خاصی در این آزمون دارد. اساتید در مصاحبه انگیزه داوطلب از ادامه تحصیل را بررسی می کنند و باید به گونه ای در برخورد نزدیک با وی از توانایی وی در ادامه یک دوره مهم تحصیلی اطمینان کسب کنند. در این میان هرچه داوطلب از اعتماد به نفس، کارنامه علمی مطلوب و نمرات بهتری برخوردار باشد می تواند به جلب این اطمینان کمک کند. یک داوطلب که در رشته حسابداری شرکت کرده است می گوید: در جلسه مصاحبه در مورد پایان نامه ام از من سوال پرسیدند و با اینکه چند مقاله هم داشتم از رزومه علمی سوالی نکردند. به نظرم می آید با وجود اینکه اساتید خوب برخورد کردند اما مدارک علمی من برایشان اهمیت نداشت. هفت خان رستم مصاحبه ! داوطلب دیگری که در رشته ادبیات فارسی در واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد مصاحبه خود را به انجام رسانده، پروسه طولانی مصاحبه را خسته کننده و استرس زا می داند و می گوید: ما زودتر از ساعت مورد نظر خودمان اینجا بودیم و هنوز تعداد زیادی از بچه ها نتوانستند مصاحبه را تمام کنند. برای ادبیات شرایط ویژه ای وجود دارد و باید چند اتاق را برای مصاحبه بگذرانی. ادبیاتی ها اسم مصاحبه شان را هفت خان رستم گذاشته بودند. تقریباً صف طولانی در بیرون هر اتاق خود به محلی برای تبادل رتبه، تجربه امتحان و دیگر مسائل بدل شده بود. داوطلب دیگری که در مصاحبه رشته ادبیات تجربه داشت، معتقد بود مصاحبه دکتری باید پژوهش محور باشد و از پایان نامه و مدارک علمی و مقاله سوال شود نه اینکه بپرسند کدام شعر چه وزنی دارد و یا در جلسه مصاحبه حافظ خوانی راه بیاندازند. برخورد بد دانشگاه های دولتی ها با آزادی ها او ادامه می دهد: نکته ای که در میان داوطلبان هم مشهور شده بحث آزاد و دولتی است. الان نیمی از فارغ التحصیلان دانشگاهها را دولتی و نیمی دیگر را آزاد تشکیل می دهد اما در دانشگاههای دولتی برای مصاحبه با دانشگاه آزادی ها بد برخورد می کنند و در واحدهای دانشگاه آزاد هم با دولتی ها خوب نیستند. این مسئله برای فارغ التحصیلان خوب نیست. مکان مصاحبه و افزایش استرس داوطلبان وضعیت فیزیکی مکان های مصاحبه هم نکته طنزآمیزی بود که برخی از داوطلبان به آن اشاره می کردند. یکی از داوطلبان دکتری در رشته مکانیک که در دو دانشگاه دولتی و یک دانشگاه آزاد مصاحبه داشته می گوید: در برخی از مصاحبه ها اساتید فقط میوه می خوردند و با خوشرویی از داوطلب می خواستند که مدارک اش را تحویل دهد اما یک جا رفتیم که کولر درست کار نمی کرد و اساتید از گرما و تعداد زیاد داوطلب ها عصبانی شده بودند. حتی آب هم نبود. در این میان مصاحبه کنندگان برخی به دلیل استرس بیش از اندازه کارشان به غش و ضعف رسیده بود و به نظر می رسید دانشگاه ها باید کمی برای این معضل هم چاره اندیشی می کردند. آشنایی با استاد مصاحبه گر؛ خوب یا بد عدم اطمینان از فرآیند مصاحبه هم موضوعی بود که برخی از داوطلبان به آن اشاره می کردند. یکی از داوطلبان رشته فقه و حقوق می گوید: مطمئن نیستم که این مصاحبه ها کاملاً علمی باشد. این احساس که فکر کنم به دلیل علمی رد شده ام بسیار برایم راحت تر است تا متوجه شوم کسی با نمره پایین تر و فقط به خاطر آشنایی با استاد در روز مصاحبه موفق شده به این دوره راه پیدا کند. یکی دیگر از داوطلبان هم که در رشته مدیریت تحصیل کرده بر این نکته صحه می گذارد و می گوید: برخی اوقات برخورد برخی اساتید نشان می دهد که فقط می خواهند مصاحبه زودتر برگزار شده و تمام شود. در یکی از مصاحبه ها، اساتید در دانشگاه … تنها به این دلیل که انتخاب آخر من این دانشگاه بود مصاحبه را در مدت ۵ دقیقه به اتمام رساندند. تخطی از برخی قوانینِ سنجشِ دانشجو یکی از داوطلبان از نبود ناظر تحصیلات تکمیلی و سازمان سنجش در رشته فیزیک در یکی از دانشگاهها گلایه کرده و می گوید: در برخی از دانشگاهها اساتید چون می دانند دانشجوی خودشان قبول شده مصاحبه او را آسان می گیرند. در جایی که من مصاحبه دادم ناظری نبود و ۵ دقیقه ای مصاحبه تمام شد. توسعه رشته ها در دوره های تحصیلات تکمیلی یکی از قوانین الزام آور برنامه پنجم توسعه است و به نظر می رسد عزم نظام آموزش عالی نیز برای تحقق این امر جزم شده است اما به نظر می رسد آموزش عالی هنوز به فرایند مطلوب و درستی برای پذیرش این دوره دست نیافته است. اگر چه در مجموع رضایت خوبی از برگزاری کنکور نیمه متمرکز دکتری حاصل شده است اما بخش مصاحبه و رویکرد هر دانشگاه به این موضوع محل اختلاف نظر و چالش بسیار است. این در حالی است که برای آموزش عالی که بیشتر توجه خود را معطوف تحصیلات تکمیلی کرده، توجه به کیفی بودن دوره دکتری، روش درستِ پذیرش، انجام پژوهش های مسئله محور و راهگشا برای مشکلات کشور، استفاده بهینه از توان تخصصی دانشجویان دکتری در حل معضلات حوزه های مختلف از دیگر الزامات توجه به توسعه این دوره ها است. توجه:این گزارش تنها نمونه بسیار کوچکی از دغدغه های نحوه جذب دانشجوی دکتری در کشور بود که سنجش امیرکبیر تهیه نموده بود و امید می رود در آینده حل شود. برگرفته از کتاب تکنیک های انتخاب رشته دکتری و مصاحبه دکتری به روش سنجش امیرکبیر